Nghị định 253 và Thông tư 87/2026 — 5 thay đổi thuế TNCN ảnh hưởng bảng lương

Tình huống điển hình: công ty vừa tăng phụ cấp ăn trưa cho 40 nhân viên lên 1,2 triệu đồng/tháng theo mức mới nghe đồn, nhưng kế toán vẫn khấu trừ thuế TNCN trên toàn bộ khoản này như mọi tháng trước — mỗi người bị trừ thêm gần trăm nghìn đồng một cách oan uổng, nhân lên cả công ty là con số không nhỏ mỗi tháng. Không ai để ý rằng từ 01/07/2026, khoản này đã được miễn thuế hoàn toàn.

1. Căn cứ pháp lý đang áp dụng

1.1. Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC — Chính phủ và Bộ Tài chính ban hành cùng ngày 30/06/2026, hiệu lực từ 01/07/2026, hướng dẫn chi tiết Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15.

Trạng thái hiệu lực tra ngày 01/10/2026. Sếp tự kiểm lại tại vbpl.vn khi dùng ở thời điểm khác.

2. Vì sao đợt sửa này rộng hơn những lần trước

2.1. Luật Thuế TNCN cũ (ban hành 2007, sửa nhiều lần) được xây dựng trong bối cảnh cơ cấu thu nhập của người lao động đơn giản — chủ yếu lương cứng cộng vài khoản phụ cấp cố định. Hai thập kỷ sau, cách trả thu nhập đã đổi khác hẳn: cổ phiếu thưởng, ESOP, bảo hiểm nhân thọ do công ty mua, làm việc từ xa kèm hỗ trợ nhà ở, thưởng theo KPI bằng nhiều hình thức — luật cũ không theo kịp, mỗi loại thu nhập mới phát sinh lại phải chờ công văn hướng dẫn riêng lẻ, gây lúng túng cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan thuế.

2.2. Nghị định 253/2026 và Thông tư 87/2026 gom lại thành một lần sửa toàn diện, vừa mở rộng miễn thuế cho các khoản phúc lợi thực tế người lao động đang nhận (ăn trưa, làm thêm giờ, nhà ở), vừa siết lại điều kiện giảm trừ người phụ thuộc để tránh khai khống — hai hướng ngược chiều nhau cùng lúc, nên doanh nghiệp cần đọc kỹ cả phần được lợi lẫn phần phải cẩn thận hơn.

3. Năm điểm thay đổi ảnh hưởng trực tiếp tới bảng lương — kèm ví dụ bằng số

3.1. Phụ cấp ăn giữa ca miễn thuế tăng lên 1,2 triệu đồng/người/tháng. Mức cũ thấp hơn đáng kể — một công ty 40 người trả đúng mức trần mới, nếu trước đây vẫn tính thuế trên phần chênh lệch thì nay toàn bộ 1,2 triệu đồng/người được miễn, không phải cộng vào thu nhập chịu thuế nữa. Tính nhanh: với 40 nhân viên, riêng khoản phụ cấp ăn trưa mỗi tháng công ty không còn phải khấu trừ thêm thuế TNCN trên khoản này cho toàn bộ nhân sự.
3.2. Thêm nhiều khoản được miễn thuế: tiền làm thêm giờ, phụ cấp ca đêm, hỗ trợ nhà ở do công ty cấp, và phần đóng quỹ hưu trí tự nguyện tới 3 triệu đồng/tháng. Ví dụ: nhân viên có phần lương làm thêm giờ 2 triệu đồng/tháng — trước đây cộng vào thu nhập chịu thuế tính theo bậc luỹ tiến, nay khoản này tách riêng, miễn hoàn toàn.
3.3. Nhân sự công nghệ cao được miễn thuế 5 năm — áp dụng cho người làm trong lĩnh vực công nghệ số, công nghệ cao, công nghệ chiến lược. Đây là chính sách thu hút nhân tài, đi kèm tinh thần Luật Công nghệ cao 133/2025/QH15 (hiệu lực cùng giai đoạn) — doanh nghiệp phần mềm, bán dẫn, AI nên rà lại danh sách nhân sự đủ điều kiện để không bỏ lỡ quyền lợi cho người lao động.
3.4. Thêm khoản giảm trừ mới: chi phí khám chữa bệnh, học phí cho bản thân và người phụ thuộc; phí bảo hiểm hưu trí bổ sung, bảo hiểm nhân thọ tự nguyện — những khoản này trước đây người lao động tự chi, không được trừ vào thu nhập tính thuế; nay có hoá đơn, chứng từ hợp lệ thì được trừ, giảm số thuế phải nộp cuối năm.
3.5. Siết điều kiện người phụ thuộc: thu nhập của người phụ thuộc để vẫn được tính giảm trừ giới hạn ở mức 3 triệu đồng/tháng, kèm yêu cầu hồ sơ chứng minh chặt hơn với người phụ thuộc không có khả năng tự nuôi sống (ví dụ cha mẹ già, con bị bệnh). Trước đây mức này lỏng hơn và giấy tờ đơn giản hơn — nhiều hồ sơ khai người phụ thuộc có thu nhập nhẹ nhàng vượt mức cũ mà không bị phát hiện; nay dễ bị loại giảm trừ nếu không chuẩn bị đủ chứng từ.

4. Thay đổi riêng cho cổ phiếu thưởng, ESOP, bảo hiểm nhân thọ

4.1. Thuế trên cổ phiếu thưởng và ESOP chỉ phát sinh khi chuyển nhượng cổ phiếu, không tính ngay lúc được cấp như một số cách hiểu trước đây — căn cứ tính theo giá trị sổ sách hoặc giá thị trường tại thời điểm phát hành. Điều này có lợi cho người lao động: không phải gồng thuế ngay khi nhận cổ phiếu (lúc chưa có tiền mặt trong tay), mà chỉ nộp khi thực sự bán ra có tiền thật.

4.2. Phí bảo hiểm nhân thọ công ty đóng cho nhân viên không bị tính thuế ngay lúc đóng nữa — thay vào đó, công ty bảo hiểm khấu trừ 10% trên phần tích luỹ khi hợp đồng đáo hạn. Cách làm mới giống với logic của cổ phiếu thưởng: dời thời điểm nộp thuế về lúc người lao động thực sự nhận được tiền, thay vì tính ngay từ lúc công ty chi trả hộ.

5. Việc cần làm ngay trong tuần này

Rà lại bảng lương: phụ cấp ăn trưa, tiền tăng ca, phụ cấp ca đêm đã tính đúng diện miễn thuế mới chưa — nếu vẫn đang khấu trừ theo mức cũ, hoàn lại cho nhân viên các tháng đã tính dư.
Với nhân sự công nghệ cao, kiểm tra điều kiện có đủ hưởng miễn thuế 5 năm không, lập danh sách gửi bộ phận nhân sự.
Thu thêm hồ sơ chứng minh cho người phụ thuộc theo yêu cầu mới (đặc biệt người phụ thuộc không có khả năng tự nuôi sống), tránh bị loại giảm trừ khi quyết toán cuối năm.
Nếu công ty có chương trình ESOP hoặc mua bảo hiểm nhân thọ cho nhân viên, thông báo lại cho người lao động biết thời điểm chịu thuế đã dời, tránh hiểu nhầm bị tính thuế hai lần.

Bước tiếp — nhắn tụi mình. Sếp gửi bảng lương hiện tại, tụi mình soát giúp các khoản phụ cấp đã áp đúng diện miễn thuế mới chưa, hoặc hẹn một buổi tại tckn.vn/hen-gap-tu-van.

Miễn trừ trách nhiệm

Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.

#tuanthuthue
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#thuetncn
#luong