Công ty sản xuất mới bắt đầu kinh doanh cần chuẩn bị gì — thuế bắt đầu như thế nào
Công ty thành lập xong, cả năm chưa phát sinh gì, cuối năm báo cáo thuế ghi “chưa có hoạt động”. Giờ bắt đầu sản xuất, bán qua nhiều kênh — sỉ, lẻ, đại lý, sàn thương mại điện tử — Sếp hỏi tụi mình: thuế phải bắt đầu như thế nào, cần chuẩn bị gì trước, trong và sau khi kinh doanh thật.
1. Căn cứ pháp lý đang áp dụng
- 1.1. Nghị định 80/2021/NĐ-CP, hiệu lực 15/10/2021: tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa.
- 1.2. Thông tư 133/2016/TT-BTC, hiệu lực 01/01/2017: chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa.
- 1.3. Thông tư 58/2026/TT-BTC, hiệu lực 01/07/2026: chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ, thay Thông tư 132/2018/TT-BTC.
- 1.4. Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hiệu lực 01/07/2026: hoá đơn, chứng từ điện tử, thay Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Hướng dẫn chi tiết tại Thông tư 91/2026/TT-BTC.
- 1.4b. Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hiệu lực 01/07/2025: đăng ký doanh nghiệp, thay Nghị định 01/2021/NĐ-CP.
- 1.5. Nghị định 117/2025/NĐ-CP, hiệu lực 01/07/2025: quản lý thuế trên sàn thương mại điện tử.
- 1.6. Luật số 48/2024/QH15 và văn bản hướng dẫn: thuế nhà thầu nước ngoài đối với dịch vụ quảng cáo trực tuyến.
Trạng thái hiệu lực nêu trên tra ngày 28/09/2026 tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn) và Công báo Chính phủ (congbao.chinhphu.vn). Sếp tự kiểm lại theo số hiệu khi dùng ở thời điểm khác.
2. Xác định mình là doanh nghiệp loại nào — bước đầu tiên, quyết định mọi bước sau
Doanh thu dưới 10 tỷ, nhân sự dưới 10 người chưa chắc là doanh nghiệp siêu nhỏ. Nghị định 80/2021 chia ngưỡng theo ngành nghề chính:
| Ngành nghề chính | Siêu nhỏ (đồng thời thoả) |
|---|---|
| Nông, lâm, ngư nghiệp · Công nghiệp và xây dựng (bao gồm sản xuất) | ≤ 10 lao động có bảo hiểm xã hội, doanh thu ≤ 3 tỷ đồng/năm hoặc vốn ≤ 3 tỷ đồng |
| Thương mại và dịch vụ | ≤ 10 lao động có bảo hiểm xã hội, doanh thu ≤ 10 tỷ đồng/năm hoặc vốn ≤ 3 tỷ đồng |
Lưu ý quan trọng: công ty vừa đăng ký ngành sản xuất (mỹ phẩm, chất tẩy rửa, chế phẩm vệ sinh) vừa đăng ký ngành bán buôn, bán lẻ. Luật xét theo ngành nghề kinh doanh chính — nếu xác định là sản xuất, ngưỡng doanh thu siêu nhỏ chỉ 3 tỷ đồng/năm, không phải 10 tỷ. Doanh thu dự kiến của Sếp nếu vượt 3 tỷ thì công ty là doanh nghiệp nhỏ, không phải siêu nhỏ — khác chế độ kế toán, khác một số ưu đãi. Việc xác định ngành nghề chính, Sếp nên xác nhận với cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước khi chọn chế độ kế toán ở mục 3.
3. TRƯỚC khi bán hàng — bốn việc phải xong
3.1. Đăng ký sử dụng hoá đơn điện tử. Nộp mẫu đăng ký cho cơ quan thuế, phối hợp nhà cung cấp phần mềm hoá đơn (Sếp đang dùng Misa Hoá đơn) cấu hình hệ thống. Có chấp nhận mới được xuất hoá đơn.
3.2. Đăng ký chữ ký số. Dùng để ký hoá đơn điện tử, ký tờ khai thuế, ký hợp đồng điện tử — Sếp đã có Misa Ký số, kiểm lại còn hiệu lực và đã gắn đúng người đại diện theo pháp luật.
3.3. Chọn chế độ kế toán. Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016; doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026 (từ 01/07/2026, thay Thông tư 132/2018) — hoặc siêu nhỏ có thể chọn áp dụng Thông tư 133/2016 nếu phù hợp hơn với quy mô giao dịch nhiều kênh của Sếp. Chọn xong phải giữ nguyên trong một năm tài chính, chỉ đổi được vào đầu năm sau.
3.4. Đăng ký phương pháp tính thuế giá trị gia tăng (khấu trừ hay trực tiếp) và thông báo với cơ quan thuế quản lý.
4. TRONG khi bán hàng — ghi đúng cho từng kênh
4.1. Bán sỉ, bán lẻ trực tiếp: xuất hoá đơn điện tử ngay khi bán, theo đúng chế độ kế toán đã chọn.
4.2. Bán qua đại lý: hợp đồng đại lý ghi rõ mức hoa hồng, thời điểm thanh toán. Đại lý là cá nhân thì hoa hồng phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân trước khi chi, theo mức khấu trừ hiện hành. Đại lý là công ty hoặc hộ kinh doanh thì nhận hoá đơn từ đại lý, không khấu trừ.
4.3. Bán qua Shopee, TikTok Shop: công ty là pháp nhân, không phải hộ hay cá nhân kinh doanh, nên sàn không khấu trừ, kê khai, nộp thuế thay — công ty tự kê khai doanh thu từ sàn như doanh thu bán hàng bình thường, tự xuất hoá đơn. Phí sàn thu (phí dịch vụ, phí thanh toán, phí quảng cáo trên sàn) là chi phí được trừ nếu có hoá đơn, chứng từ hợp lệ.
4.4. Chạy quảng cáo Facebook, Google: đây là dịch vụ mua từ nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam. Công ty có trách nhiệm khấu trừ, kê khai, nộp thay thuế nhà thầu nước ngoài trước khi thanh toán — gồm thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp tính theo tỷ lệ trên doanh thu. Số thuế đã nộp thay được tính vào chi phí được trừ và được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào nếu đáp ứng điều kiện.
Lưu ý quan trọng: mức thuế nhà thầu cho quảng cáo trực tuyến đã có thay đổi qua nhiều lần sửa luật gần đây, và cơ chế thu — nộp trực tiếp qua nền tảng nước ngoài hay qua doanh nghiệp Việt Nam khấu trừ tại nguồn — cũng đang điều chỉnh. Trước khi hạch toán khoản chi quảng cáo đầu tiên, Sếp nên xác nhận trực tiếp với cơ quan thuế quản lý mức tỷ lệ đang áp dụng tại thời điểm chi, không dùng số cũ.
5. SAU mỗi kỳ — ba việc lặp lại
5.1. Kê khai thuế giá trị gia tăng theo kỳ đã đăng ký (tháng hoặc quý, tuỳ doanh thu).
5.2. Đối chiếu doanh thu ba nguồn: hoá đơn đã xuất, báo cáo đối soát từ Shopee/TikTok Shop, và sổ sách trên Misa eShop. Ba nơi lệch nhau là dấu hiệu sót hoá đơn hoặc sót đơn hàng, phải tìm ngay trong kỳ, đừng để tới quyết toán năm.
5.3. Tạm tính và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo quý, quyết toán vào cuối năm tài chính.
6. Việc cần làm ngay trong tuần này
- Xác nhận với cơ quan thuế quản lý: ngành nghề kinh doanh chính là gì, công ty thuộc diện siêu nhỏ hay nhỏ.
- Chốt chế độ kế toán áp dụng cho năm tài chính hiện tại, không đổi giữa năm.
- Kiểm tra đăng ký hoá đơn điện tử và chữ ký số đã sẵn sàng trước lô hàng đầu tiên.
- Viết hợp đồng mẫu cho đại lý, ghi rõ mức hoa hồng và cách khấu trừ thuế nếu đại lý là cá nhân.
- Xác nhận mức thuế nhà thầu nước ngoài đang áp dụng cho quảng cáo Facebook, Google trước khi chi khoản đầu tiên.
Sếp gửi tụi mình báo cáo doanh thu dự kiến theo từng kênh, tụi mình tính giúp công ty rơi vào diện siêu nhỏ hay nhỏ, và dựng bộ sổ sách phù hợp trước khi lô hàng đầu tiên ra thị trường.
Miễn trừ trách nhiệm
Bài viết chỉ mang tính chất chia sẻ kinh nghiệm và phổ biến kiến thức. Không thay thế cho tư vấn pháp lý chính thức. Người đọc nên tự tìm hiểu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ cơ quan chức năng, luật sư hoặc chuyên gia để được tư vấn cụ thể. Việc áp dụng thông tin trong bài viết là tự nguyện và người áp dụng tự chịu trách nhiệm.
#tuanthuthue
#hoachdinhthue
#taichinhkhoinghiep
#doanhnghiepmoi
#thuongmaidientu